รื้อมายาคติ อับเฉา: สินค้าหรูจากจีนในราชสำนักสยาม

หากใครเคยไปเยือนวัดอรุณราชวราราม ภาพจำคลาสสิกที่ทุกคนต้องเห็นคือบรรดาตุ๊กตาหินสลักรูปขุนนางจีน สิงโตหิน หรือเหล่านักรบโบราณที่ตั้งเรียงรายอยู่รอบองค์พระปรางค์ ซึ่งหน้าประวัติศาสตร์ฉบับเดิม ๆ มักจะบอกเราสั้น ๆ ว่า สิ่งเหล่านี้คือ "อับเฉา" หรือเศษหินไร้ราคาที่พ่อค้าใส่ไว้ใต้ท้องเรือเรือสำเภาเพื่อถ่วงน้ำหนักไม่ให้เรือโคลงเคลงตอนแล่นกลับมาจากเมืองจีน ทว่าสารคดี “ถอดรหัสวัดอรุณ” ตอน “รื้อมายาคติ อับเฉา สินค้าหรูจากจีนในราชสำนักสยาม” นำเสนอหลักฐานใหม่ที่ชี้ชัดว่า หินสลักหน้าตาละมุนเหล่านี้แท้จริงแล้วคือ "สินค้าแบรนด์เนมระดับซูเปอร์ลักชัวรี" ที่ราชสำนักสยามสั่งทำพิเศษ (Made to order) จากอู่ต่อเรือและโรงช่างฝีมือชั้นครูในประเทศจีน เพื่อนำมาประดับพระอารามหลวงโดยเฉพาะ ไม่ใช่ขยะหินเหลือทิ้งอย่างที่คนทั้งประเทศเข้าใจผิดกันมานาน

ภาพจากสารคดี ถอดรหัสวัดอรุณ 

ภาพจากสารคดี ถอดรหัสวัดอรุณ 

การเผยให้เห็นความสัมพันธ์ทางการค้าและรสนิยมอันวิไลของราชสำนักสยามในยุคต้นรัตนโกสินทร์ ในยุคที่เศรษฐกิจของสยามรุ่งเรืองถึงขีดสุดจากการค้าสำเภา การสั่งซื้อหินสลักจากจีนไม่ได้ทำกันแบบสุ่ม ๆ แต่มีกระบวนการส่งแบบและสั่งทำอย่างเป็นระบบ ช่างจีนต้องแกะสลักหินแกรนิตเนื้อดีให้ได้สัดส่วน ท่าทาง และเครื่องแต่งกายตามที่ราชสำนักกรุงเทพฯ ต้องการ เพื่อนำมาจัดวางในตำแหน่งที่ถูกต้องตามหลักฮวงจุ้ยและการตกแต่งสถาปัตยกรรมไทย ตุ๊กตาหินเหล่านี้จึงทำหน้าที่เป็นประจักษ์พยานชิ้นสำคัญที่แสดงถึง "ความมั่งคั่ง" และศักยภาพทางการเงินของสยามในเวทีการค้าระดับนานาชาติ ที่สามารถสั่งนำเข้าของตกแต่งบ้านเมืองระดับพรีเมียมข้ามน้ำข้ามทะเลมาได้เป็นจำนวนมหาศาล

แนวทางการเล่าเรื่องราวในตอนนี้ไม่ได้เน้นการสอนประวัติศาสตร์แบบท่องจำที่น่าเบื่อ แต่ดำเนินเรื่องด้วยท่าทีที่เฉียบคม สนุกสนาน และท้าทายให้ผู้คนกล้าลุกขึ้นมาทลายมายาคติหรือความเชื่อเดิม ๆ ที่เข้าใจกันมานาน และการเดินทางอันน่าทึ่งของงานศิลปะข้ามวัฒนธรรม บทสรุปของเนื้อหาในตอนนี้จึงทิ้งท้ายไว้อย่างอบอุ่นว่า บรรดาตุ๊กตาหินจีนและกระเบื้องเคลือบที่วัดอรุณฯ ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นแค่เครื่องถ่วงน้ำหนักเรือในอดีต แต่คือหลักฐานชิ้นเอกที่คอยเล่าถึงวิสัยทัศน์และการเปิดใจกว้างของคนโบราณ ที่กล้ารับเอาความงามและสิ่งดี ๆ จากต่างแดนเข้ามาเจียระไนร่วมกันจนกลายเป็นมรดกโลกที่ยั่งยืนมาจนถึงปัจจุบันนั่นเอง

ภาพจากสารคดี ถอดรหัสวัดอรุณ 

▶ ติดตามสารคดี ถอดรหัสวัดอรุณ ร่วมเปิดมิติใหม่แห่งการเรียนรู้ ถอดรหัส “วัดอรุณราชวราราม” ผ่านสายตานักคิด นักประวัติศาสตร์ และศิลปินผู้ลึกซึ้งในวัฒนธรรมจาก “รากศรัทธา” สู่ “สัญลักษณ์แห่งอารยธรรม” ที่สะท้อน แสงแรกของชาติ และร่องรอยแห่งกาลเวลา ที่ยังคงส่องประกายในหัวใจของผู้คนมาทุกยุค วัดอรุณ...ไม่ใช่เพียงวัดแห่งรุ่งอรุณ แต่คือแสงที่ปลุกให้เรามองเห็นอดีต ปัจจุบัน และอนาคตของความเป็นไทย ที่เดินทางสู่การเป็นมรดกโลก

รับชมได้ทาง www.VIPA.me และ VIPA Application